Υπάρχουν κάποιες ειδήσεις που στην πρώτη ανάγνωση μοιάζουν τεχνικές. Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επιβάλει επιπλέον τέλος στα μικροδέματα που εισέρχονται από πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου εκτός ΕΕ είναι μία από αυτές. Θα μπορούσε κανείς να τη δει απλώς ως ένα μέτρο που αφορά το εμπόριο ή μια επιπλεόν φορολογία. Νομίζω όμως ότι στην πραγματικότητα ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση η οποία αφορά στο πώς θέλει να τοποθετηθεί η Ευρώπη στον ψηφιακό κόσμο που διαμορφώνεται.
Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούμε όλο και συχνότερα τον όρο «τεχνολογική κυριαρχία». Προσωπικά, προτιμώ τον όρο «τεχνολογική αυτονομία». Γιατί δεν πιστεύω ότι η Ευρώπη πρέπει να επιδιώξει να αποκοπεί από τον υπόλοιπο κόσμο. Αυτό θα ήταν και ανέφικτο και λάθος.
Άλλωστε, ζούμε σε μια εποχή όπου τα σύνορα έχουν χάσει μεγάλο μέρος της σημασίας τους. Μπορείς να αγοράσεις ένα προϊόν από την άλλη άκρη του κόσμου μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, να χρησιμοποιήσεις υπηρεσίες από διαφορετικές ηπείρους χωρίς καν να το σκέφτεσαι και να συνεργάζεσαι καθημερινά με ανθρώπους που βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Αυτή είναι η πραγματικότητα της ψηφιακής οικονομίας και δύσκολα θα αλλάξει.
Από την άλλη πλευρά, αυτό δεν σημαίνει ότι οι εξαρτήσεις δεν έχουν σημασία. Τα τελευταία χρόνια είδαμε πόσο εύκολα μια γεωπολιτική κρίση, ένας εμπορικός πόλεμος, ή μια απόφαση μιας τρίτης χώρας μπορούν να επηρεάσουν ολόκληρες αγορές. Και όταν η Ευρώπη εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από άλλους για κρίσιμες ψηφιακές υποδομές, από τα cloud και την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι τους ημιαγωγούς, τότε η συζήτηση παύει να είναι τεχνολογική και γίνεται (γεω)πολιτική και οικονομική.
Δεν είμαι βέβαιος ότι η απάντηση βρίσκεται σε περισσότερους δασμούς ή περισσότερους περιορισμούς. Αυτά μπορεί να αντιμετωπίζουν ένα μέρος του προβλήματος, αλλά δεν δημιουργούν από μόνα τους ευρωπαϊκές τεχνολογίες. Και το ζητούμενο είναι η περισσότερη παραγωγή καινοτομίας και η δημιουργία ευρωπαίων πρωταθλητών.
Η Ευρώπη χρειάζεται κάτι πιο ουσιαστικό: να αποκτήσει αυτοπεποίθηση. Να επενδύσει περισσότερο στην έρευνα, στις startups που μπορούν να εξελιχθούν σε διεθνείς εταιρείες, στις υποδομές, στα data centers, στις τηλεπικοινωνίες, στην τεχνητή νοημοσύνη και στις διαστημικές τεχνολογίες. Να σταματήσει να αντιμετωπίζει την τεχνολογία κυρίως μέσα από το πρίσμα της ρύθμισης και να αρχίσει να τη βλέπει περισσότερο ως εργαλείο ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας.
Γιατί η πραγματική αυτονομία δεν σημαίνει ότι θα χρησιμοποιούμε αποκλειστικά ευρωπαϊκές πλατφόρμες ή ευρωπαϊκές εφαρμογές. Σημαίνει ότι η Ευρώπη θα έχει τη δυνατότητα να επιλέγει και όχι να εξαρτάται. Να συμμετέχει ισότιμα στην παγκόσμια ψηφιακή οικονομία και όχι να ακολουθεί τις εξελίξεις που σχεδιάζουν άλλοι.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να χτίσουμε ψηφιακά τείχη. Είναι να διασφαλίσουμε ότι, σε έναν κόσμο χωρίς σύνορα, η Ευρώπη θα μπορεί να στέκεται στα δικά της πόδια. Και αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, το πραγματικό νόημα της τεχνολογικής αυτονομίας.
