Το έχουμε πει, ξαναπεί και δεν θα κουραστούμε να το λέμε γενικά, αλλά και από τούτην εδώ τη φιλόξενη γωνιά πως η πρόσβαση στο Διαδίκτυο και την ψηφιακή τεχνολογία (ενδεχομένως να πούμε κάτι αντίστοιχο για την Τεχνητή Νοημοσύνη, αν και είναι νωρίς ακόμα) αποτελεί αναφαίρετο ανθρώπινο δικαίωμα – στην Ελλάδα είναι και συνταγματικά κατοχυρωμένο.
Όπως η πρόσβαση σε τροφή, νερό, αέρα είναι αυτονοήτως απαραίτητο δικαίωμα, έτσι κι εκείνη στο Διαδίκτυο είναι πλέον αναγκαία, καθώς αυτό έχει εξελιχθεί ξεκάθαρα σ’ ένα παράθυρο στον κόσμο: εκεί βρίσκουμε πληροφόρηση, ψυχαγωγία, ενημέρωση και γνώση, ενώ παράλληλα αποτελεί -μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα- και υπερτοπικό σημείο συνάντησης, απαλλαγμένο από κάθε λογής σύνορα και γεωγραφικούς περιορισμούς.
Βέβαια… ‘παν μέτρον άριστον’, που έλεγαν και οι σοφοί πρόγονοι – όλα πρέπει να γίνονται με μέτρο, καθώς η υπερέκθεση και ο εθισμός ουδένα ωφέλησαν. Το αντίθετο, προκάλεσαν και ακόμα προκαλούν πολλά προβλήματα. Από την άλλη, η λογική και ελεγχόμενη χρήση (use responsibly, είναι το διεθνές, πολύ γνωστό σύνθημα και γι’ αυτό), μόνο πλεονεκτήματα μπορεί να φέρει στη ζωή μας. Ενίοτεμπορεί ακόμα και να αλλάξει δραστικά την καθημερινότητα κάποιων ‘ειδικών’ ομάδων του πληθυσμού, όπως οι ηλικιωμένοι και τα Άτομα με Αναπηρίες.
Για παράδειγμα, αυτή την εβδομάδα ολοκληρώνεται το Όλοι Digital, το ελληνικό σκέλος ενός ευρύτερου και πολύχρονου (από το 2022) ευρωπαϊκού προγράμματος, το οποίο στοχεύει ακριβώς στην ψηφιακή εκπαίδευση και ενδυνάμωση των ηλικιωμένων ατόμων, αλλά και Ατόμων με Αναπηρία, παρέχοντάς τους ‘τις βασικές ψηφιακές δεξιότητες που χρειάζονται ώστε να συμμετέχουν με ασφάλεια και αυτοπεποίθηση στον σύγχρονο ψηφιακό κόσμο’.
Μ’ άλλα λόγια, μέσα από ειδικά σχεδιασμένο εκπαιδευτικό υλικό, δωρεάν διαδραστικά μαθήματα (η συνολική διάρκειά τους έφτασε τις 70 ώρες) και υποστηριζόμενους χώρους εκπαίδευσης (λειτούργησαν συνολικά 200 hubs, σ’ όλη τη χώρα – ΚΑΠΗ, Λέσχες Φιλίας, δομές της Ε.Σ.ΑμεΑ), οι συμμετέχοντες (πάνω από 6500 άτομα) έμαθαν να χρησιμοποιούν την τεχνολογία στην καθημερινότητά τους, από την ασφαλή πλοήγηση και επικοινωνία, έως τη χρήση ψηφιακών υπηρεσιών και κοινωνικών δικτύων. Φυσικά, με τη δέουσα προσοχή και ενημέρωση για θέματα κυβερνοασφάλειας, τομέας στον οποίο όλοι μας πρέπει να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή.
Το έργο –μια πρωτοβουλία του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας, με φορείς υλοποίησης την ΕΔΥΤΕ, εποπτευόμενο φορέα του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης & Τεχνητής Νοημοσύνης και το ΙΝ-ΕΣΑμεΑ, η οποία χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0»- συμπεριέλαβε, επίσης, δράσεις ενημέρωσης και έρευνα κοινωνικού αντίκτυπου, προκειμένου να αξιολογηθεί η πραγματική βελτίωση των δεξιοτήτων και η ενδυνάμωση των ωφελούμενων. Προφανώς, η ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων αποτελεί ίσως τον πιο βασικό παράγοντα για να ισχύσουν όσα είπαμε ως τώρα, να αρθεί ο ψηφιακός αποκλεισμός που συχνά βιώνουν αυτοί οι άνθρωποι και να ενισχυθεί η ενεργός συμμετοχή όλων στην ψηφιακή κοινωνία μας.
Ειδικά για το τελευταίο, την ενεργό συμμετοχή με εστίαση στον χώρο των ΑμεΑ, ιδιαίτερη μνεία αξίζει στη (συνεχιζόμενη) πρωτοβουλία της Science For You (SciFY) που, με την υποστήριξη της METLEN και του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών, εκπαίδευσε άτομα με αναπηρία ως annotators (‘επισημειωτές’), δηλ. διορθωτές κειμένων, στο πλαίσιο της βελτίωσης των αποτελεσμάτων, σε εργασίες Μηχανικής Μάθησης. Αρκετές δεκάδες από αυτούς ανέλαβαν, μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσής τους, καθήκοντα -στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου D-AI-LECT, που έχει ως στόχο να μετατρέψει, με έναν συνδυασμό deep learning και document analysis, χειρόγραφες καρτέλες κειμένου σε δομημένα, αναζητήσιμα δεδομένα.
Μιλάμε για συνολικά 4 εκατ. καρτέλες, προϊόν μόχθου πολλών δεκαετιών εκ μέρους ερευνητών της Ακαδημίας Αθηνών, που γύρισαν όλη την Ελλάδα για να συγκεντρώσουν και να καταγράψουν τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας σε ντοπιολαλιές. Μαζί με την Ακαδημία, το ΕΚΕΦΕ ‘Δημόκριτος’ και το Ερευνητικό Κέντρο ‘Αθηνά’, συνδράμουν σ’ αυτό το έργο που, εκτός της εθνικής σημασίας του σε εποχές που ό,τι δεν είναι online αργά ή γρήγορα χάνεται, οι άνθρωποι της SciFY επεσήμαναν εμφατικά στον γράφοντα την τεράστια σημασία του προγράμματος για τους ίδιους τους ΑμεΑ, που αποκτούν νέες δυνατότητες και προοπτικές, όχι μόνο για εύρεση εργασίας (στην πράξη είναι περιζήτητοι, όπως αποδείχθηκε), αλλά και για καλύτερη ποιότητα ζωής σ’ ό,τι αφορά στον θετικό αντίκτυπο της εργασίας στη σωματική και ψυχική τους υγεία. Μάλιστα, υπάρχουν είδη annotation τα οποία θεωρούνται ιδανική εργασία για κάποιες μορφές αναπηρίας (π.χ. αυτισμός), όπου απαιτείται προσεκτική, επαναλαμβανόμενη και μοναχική δουλειά. Γι’ αυτούς, η πρόσβαση φέρνει και ευκαιρίες ζωής…
