Υπάρχουν ορισμένες συνήθειες στις ηλεκτρονικές αγορές που δυσκολεύομαι να καταλάβω. Η αντικαταβολή είναι μία από αυτές. Επιλέγεις το προϊόν από την οθόνη, συμπληρώνεις ηλεκτρονικά τα στοιχεία σου, παρακολουθείς από το κινητό τη διαδρομή του δέματος και, όταν φτάσει στην πόρτα, αρχίζεις να... ψάχνεις χαρτονομίσματα και ψιλά. Κάπου εκεί, η ψηφιακή εμπειρία αποκτά μια μάλλον αναλογική κατάληξη.
Προσωπικά, θεωρώ ότι οι ηλεκτρονικές πληρωμές κάνουν τις αγορές ευκολότερες. Λιγότερη ταλαιπωρία, σαφέστερη εικόνα των συναλλαγών και ένας διανομέας που μπορεί να παραδώσει το δέμα χωρίς να χρειάζεται να κάνει και τον ταμεία. Συνεπώς, η πρώτη μου αντίδραση στη συζήτηση για περιορισμό της αντικαταβολής με μετρητά ήταν μάλλον θετική.
Χρειάζεται, βέβαια, μια διευκρίνιση: Η πρόσφατη πρόταση αφορά την κατάργηση των μετρητών στις αντικαταβολές μέσω courier. Η πληρωμή κατά την παραλαβή, δηλαδή η αντικαταβολή, θα μπορούσε να παραμείνει, με ηλεκτρονικό μέσο. Παράλληλα, έχουν υπάρξει δημοσιεύματα για πιθανή απόσυρση της ρύθμισης. Άρα, μιλάμε για μια πρόταση που άνοιξε τη συζήτηση, όχι για μια αλλαγή που πρέπει να θεωρούμε δεδομένη.
Όσο, πάντως, ακούω τα επιχειρήματα της "άλλης" πλευράς, τόσο σκέφτομαι ότι η δική μου ευκολία δεν μπορεί να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο.
Για αρκετούς καταναλωτές, η αντικαταβολή συνδέεται με την εμπιστοσύνη. Θέλουν να ξέρουν ότι το δέμα έφτασε πριν πληρώσουν, ιδιαίτερα όταν αγοράζουν πρώτη φορά από ένα άγνωστο ηλεκτρονικό κατάστημα. Αυτό έχει σημασία και για μια μικρή επιχείρηση που προσπαθεί να αποκτήσει πελάτες, χωρίς να διαθέτει ένα αναγνωρίσιμο όνομα. Τη διάσταση αυτή επισημαίνει και ο Ελληνικός Σύνδεσμος Ηλεκτρονικού Εμπορίου.
Βέβαια, η άφιξη ενός κουτιού δεν εγγυάται από μόνη της ότι το περιεχόμενο είναι αυτό που παραγγείλαμε. Η αντικαταβολή δεν λύνει κάθε πρόβλημα αξιοπιστίας. Η αίσθηση ελέγχου που δίνει, όμως, έχει τη δική της βαρύτητα στην απόφαση του καταναλωτή.
Υπάρχει και το ζήτημα της πρόσβασης. Το ότι κάποιος μπορεί να κάνει μια παραγγελία online δεν σημαίνει απαραίτητα ότι νιώθει εξίσου άνετα με μια ψηφιακή πληρωμή. Το να απαντάμε ότι πρέπει απλώς να προσαρμοστεί, είναι εύκολο. Το να τον βοηθήσουμε να το κάνει απαιτεί περισσότερη δουλειά.
Εξίσου εύλογη είναι η ένσταση για τους διαφορετικούς κανόνες. Γιατί να επιτρέπονται τα μετρητά για μια αγορά μικρής αξίας στο φυσικό κατάστημα, αλλά να απαγορεύονται όταν το ίδιο προϊόν φτάνει με courier; Η διαφάνεια αποτελεί σοβαρό στόχο. Χρειάζεται, όμως, τεκμηρίωση για το ποιο πρόβλημα λύνει κάθε περιορισμός.
Η δική μου προτίμηση παραμένει η ίδια: λιγότερα μετρητά και περισσότερες ηλεκτρονικές συναλλαγές. Θα ήθελα, όμως, να φτάσουμε εκεί, επειδή η ψηφιακή πληρωμή γίνεται ευκολότερη, προσιτή και αξιόπιστη για περισσότερους ανθρώπους. Με δυνατότητα ηλεκτρονικής εξόφλησης στην παράδοση, σαφείς χρεώσεις και ουσιαστική υποστήριξη για όποιον δυσκολεύεται.
Η αντικαταβολή πιθανότατα θα περιοριστεί όσο θα μειώνονται οι λόγοι για τους οποίους την επιλέγουμε. Αυτό μου φαίνεται πιο πειστικό από το να καταργήσουμε την επιλογή και να θεωρήσουμε ότι λύσαμε το πρόβλημα.
