Υπάρχουν σ’ αυτόν τον κόσμο επιχειρήσεις που μπαίνουν σε μια αγορά -όποια κι αν είναι αυτή, από τα χρηματοπιστωτικά έως τη λιανική κι από τις μεταφορές έως την υγεία- και αναπτύσσονται, προοδεύουν, πάνε μπροστά, προφανώς επειδή κάνουν καλά τη δουλειά τους. Δίνουν λύσεις σε αποδεδειγμένες ανάγκες, εξυπηρετούν σωστά τους πελάτες τους, προσφέρουν τίμια προϊόντα και υπηρεσίες σε λογική τιμή και η επιτυχία, τις περισσότερες φορές και υπό φυσιολογικές συνθήκες, αργά ή γρήγορα θα έλθει.
Υπάρχουν, όμως, και κάποιες άλλες -όχι πολλές- που συστηματικά ξεφεύγουν από την ‘πεπατημένη’, επιδιώκουν (και επιτυγχάνουν) ανατροπές, κερδίζοντας σημαντικά μερίδια στις αγορές-στόχους με εντελώς πρωτότυπες και καινοτόμες προσφορές.
Στον χώρο της τεχνολογίας και δη της ψηφιακής, τον οποίο υπηρετεί ο οικοδεσπότης σας, ίσως να μην υπάρχει πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της δεύτερη κατηγορίας από την Apple, την πασίγνωστη εταιρία, που έκλεισε την 1η Απριλίου 50 χρόνια ιστορίας.
Ξεκινώντας από ένα γκαράζ στο Λος Άλτος της Καλιφόρνια, τον μακρινό Απρίλη του 1976, οι δυο ιδρυτές της, Στηβ Τζομπς και Στηβ Βόζνιακ (υπήρχε και τρίτος, ο συνάδελφός τους στην Atari, Ρόναλντ Γουέιν, ακόμα εν ζωή στα 91 του, που όμως αποχώρησε λίγους μήνες αργότερα, φοβούμενος μια πιθανή αποτυχία) έβαλαν με τα τυπωμένα κυκλώματα που κατασκεύαζαν αρχικά τον ‘σπόρο’ για να εξελιχθεί στον σημερινό τεχνολογικό κολοσσό: με κεφαλαιοποίηση που άγγιξε πέρυσι τα 4 τρισεκατομμύρια δολάρια, κύκλο εργασιών στα 460 δισεκατομμύρια (Σεπτ. '25), παρουσία σε όλο τον κόσμο με 540 Apple Stores και πλήθος συνεργάτες, καθώς και 166.000 εργαζόμενους.
Αν και ξεκίνησε ως 'Apple Computer Company', εστιάζοντας στους υπολογιστές, άλλαξε το όνομά της κόβοντας το δεύτερο και το τρίτο συνθετικό το 2007, μια σημαδιακή χρονιά καθώς τότε έγινε η μεγάλη ανατροπή με το iPhone που εμπνεύστηκε και παρουσίασε ο ίδιος ο Τζομπς, αιφνιδιάζοντας τους πάντες και αλλάζοντας για πάντα την κινητή τηλεφωνία. Που, βέβαια, από μόνο τηλεφωνία τότε (άντε και ανταλλαγή μηνυμάτων) εξελίχθηκε σε λιγότερο από 20 χρόνια σε ένα μοναδικό ‘παράθυρο στον κόσμο’, με τα smartphone, αυτές τις μικρές πλην πανίσχυρες συσκευές να αποτελούν σήμερα αναπόσπαστο και αναντικατάστατο μέρος της καθημερινότητάς μας.
Ο διαφορετικός τρόπος σκέψης -ειδικά του Τζομπς- (thinking different, άλλωστε, ήταν το σύνθημα που του αποδιδόταν κι ακόμα χρησιμοποιεί η εταιρία) κυριάρχησε όλα αυτά τα χρόνια, καθώς η Apple τα ‘βαλε εξαρχής με το κατεστημένο της εποχής που κατασκεύαζε υπολογιστές μεγάλους σε μέγεθος και δύσχρηστους, φτιαγμένους αποκλειστικά σχεδόν για τους επαΐοντες. Η δική της αντιπρόταση -ήδη από το Macintosh- ήταν συσκευές μικρές, κομψές, πλην τεχνολογικά προηγμένες, με εύχρηστο user interface, τις οποίες μπορούσε να χειριστεί ο καθένας εύκολα, χωρίς χρεία ειδικών γνώσεων.
Ο ανθρωποκεντρικός εκδημοκρατισμός της καινοτομίας που η Apple επέβαλε, άλλαξε ουσιαστικά τους κανόνες στην αγορά, αφού πολλοί άλλοι κατασκευαστές έσπευσαν να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο, βλέποντας ότι (παρά τις τσουχτερές τιμές των προϊόντων της) οι πωλήσεις της εταιρίας εκτοξεύθηκαν, και πολλά από αυτά αναδείχθηκαν σε διαχρονικά status symbols.
Σημαντικό ρόλο σ’ αυτό, επίσης, έπαιξε η δημιουργία εν είδει club ενός ολοκληρωμένου και -ειδικά παλαιότερα- περίκλειστου οικοσυστήματος, με τη δική του δομή, λειτουργικό σύστημα (η ‘μάχη’ iOS και Android κρατάει ακόμα), περιφερειακά που συνδέονταν μόνο μεταξύ τους, μικροεπεξεργαστές, ηλεκτρονικό κατάστημα αγοράς εφαρμογών (App Store), τρόπο πληρωμής (Apple Pay) και streaming service (Apple Music). Ένα επιχειρηματικό μοντέλο που πολλοί μεν εμίσησαν, αλλά ουδείς αμφισβήτησε την επιτυχία του στον χώρο των καταναλωτικών αγαθών.
Ειδικά σ’ ό,τι αφορά στην παροχή υπηρεσιών, η Apple κατάφερε όχι μόνο να ‘σβήσει’ από τον χάρτη ολόκληρες κατηγορίες (ειδικά στη μουσική, με το iPod vs. κασέτες/CD) αλλά και να εξασφαλίσει για λογαριασμό της σταθερά υψηλά έσοδα, από πωλήσεις και προμήθειες (έχουν γράψει ιστορία οι διαρκείς ‘καυγάδες’ της με δημιουργούς βιντεοπαιχνιδιών).
Όχι πως τα έκανε όλα τέλεια, βέβαια – είχε κι αυτή τις αποτυχίες της. Κλασικό παράδειγμα, η υστέρηση σ’ ό,τι αφορά στην έγκαιρη αξιοποίηση της ΤΝ, με αποτέλεσμα να πασχίζει ως και σήμερα να κλείσει το κενό, πριν οι AI-powered devices απειλήσουν την κυριαρχία της στις ασύρματες επικοινωνίες. Όμως, από την άλλη, ο ρόλος της στη μεταμόρφωση της ψηφιακής τεχνολογίας, όπως τη βιώνουμε σήμερα, υπήρξε καίριος. Μένει να δούμε τι άλλο θα σκεφτούν πια ο νυν CEO, Τιμ Κουκ, και οι συνεργάτες του…
