Ο τίτλος είναι ειλικρινής: έπειτα από ένα μήνα απουσίας από αυτό το σχολιαστικό ‘μετερίζι’ λόγω διακοπών, τί να πρωτοπείς κι από ποια μεριά να πρωτοπιάσεις την επικαιρότητα που συνεχίζει και τρέχει, χωρίς να υπολογίζει, βεβαίως, ‘τα μπάνια του λαού’; ‘Τα πάντα ρει’, που έλεγε ο παππούς Ηράκλειτος, ειδικά δε στον χώρο της τεχνολογίας με ταχύτητες υψηλότερες κι από εκείνες στα Grand Prix της Formula 1…
Ας κάνουμε αρχή, λοιπόν, από ένα γενικό θέμα, δυο σημαντικές συνεντεύξεις οι οποίες δημοσιεύτηκαν στον έγκριτο βρετανικό Economist, με την επιμέλεια της ίδιας της διευθύντριάς του. Και στις δυο το αντικείμενο είναι η ‘επόμενη μέρα’ της ανθρωπότητας, όπως τη βλέπουν οι συν-ομιλητές της, προφανώς με καταλύτη την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Στην πρώτη συνέντευξη, η Zanny Minton Beddoes μιλάει με τον Έλον Μασκ, που λέει πολλά και τρομερά για το τι μας περιμένει, ενώ στη δεύτερη με τον διάσημο φιλόσοφο, Γιουβάλ Νοά Χαράρι, που βλέπει μεν κινδύνους, αλλά έχει και προτάσεις σχετικά με το μέλλον μας.
Ο Μασκ, που μίλησε πρώτος, στα τέλη Ιουλίου, ‘έφερε τον κατακλυσμό’, όπως λέγαν οι παλιοί… Από τη μια, επαναλαμβάνει τις γνωστές απόψεις του για τα μύρια όσα καλά μας φέρνει η πρόοδος της τεχνολογίας (ο Economist χρησιμοποιεί, πολύ επιτυχημένα, την έκφραση techno-optimism), όμως, από την άλλη, προβλέπει μια σειρά από προβληματικές (απολύτως ρεαλιστικές, κατά τον ίδιο) εξελίξεις που έχουν ως αφορμή την ‘αναπόφευκτη’ (έως και μοιραία, όπως το θέτει) εμπλοκή της ΤΝ στην καθημερινότητά μας.
Θεωρεί, για παράδειγμα, ότι μέσα στην επόμενη πενταετία, ως το 2031, η Τεχνητή (Υπέρ) Νοημοσύνη θα ξεπεράσει την ανθρώπινη και ως το τέλος της δεκαετίας, γύρω στο 2036, η ανθρωπότητα θα περάσει σε μια εποχή εκπληκτικής αφθονίας (amazing abundance). Κι αν κάτι τέτοιο ακούγεται θετικό (έστω και με πολλά ερωτηματικά, ως προς τον τρόπο που θα γίνει κάτι τέτοιο), ο ίδιος δεν αποκλείει, επίσης, την πιθανότητα (10-20% της δίνει, που δεν είναι και λίγο), να καταστραφούν τα πάντα από killer robots. Τέλος, προβλέπει πως -αν δεν αλλάξουμε τα σημερινά συστήματα και συμπεριφορές- από το 2036 και μετά δεν αποκλείεται ο κόσμος μας να γνωρίσει έναν ‘πυρωμένο θάνατο’ (heat death, τον χαρακτήρισε…)
Βεβαίως, ο ίδιος ο εκκεντρικός επιχειρηματίας (που παραμένει, παρά τις συχνές χρηματιστηριακές διακυμάνσεις της περιουσίας του, ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο) δεν αποκάλυψε τι κάνει (ή έστω, τι σκοπεύει να κάνει) από την πλευρά του για να προλάβουμε αυτές τις δυσάρεστες εξελίξεις – το μόνο που παραμένει δεδομένο, είναι η πλήρης αντίθεσή του σε κάθε προσπάθεια για ‘βαριά’, όπως τη χαρακτηρίζει, ρύθμιση του χώρου της ΤΝ, κάτι που ‘περνάει’ κι από τις πολιτικές του φιλοδοξίες – μια τα ‘χαλάει’ και μια τα ‘φτιάχνει’ με τον πρόεδρο Τραμπ (τις τελευταίες εβδομάδες ισχύει το δεύτερο), οπότε κι εκεί έχουμε να δούμε πολλά.
Από τη δική του πλευρά, ο Ισραηλινός ιστορικός, φιλόσοφος και πολυδιαβασμένος συγγραφέας Χαράρι, χαρακτήρισε -μιλώντας επίσης στον Economist, πριν από λίγες ημέρες- την ΤΝ το ‘μεγαλύτερο ψυχολογικό και κοινωνικό πείραμα στην ανθρώπινη ιστορία’. Βεβαίως, βλέπει κινδύνους από την ταχύτατη εξάπλωσή της, όπως ο καθένας μας, και αναρωτιέται πώς θα είναι ένα AI-controlled μέλλον για την ανθρωπότητα. Θεωρεί ως πιο ‘ευάλωτο’ τον χώρο των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών κι εκεί φοβάται την εκδήλωση μιας μεγάλης και ανεξήγητης κρίσης, την οποία δεν θα μπορούν να διαχειριστούν οι θιγόμενες κυβερνήσεις, που -μην έχοντας άλλη λύση- θα αναγκαστούν να εμπιστευτούν την ΤΝ, προκειμένου να βγάλουν άκρη.
Ο Χαράρι λέει πολλά και ενδιαφέροντα, συνδέοντας την άσκηση της εξουσίας με την κατανόηση του ρόλου και των δυνατοτήτων της ΤΝ. Θεωρεί και δικαίως ως ιδιαίτερα κρίσιμα για τις εξελίξεις τα θέματα της τελικής ευθύνης (που, βεβαίως, πρέπει να την έχει ο άνθρωπος), του ελέγχου της ΤΝ που δεν πρέπει να αφεθεί στις BigTech οι οποίες έχουν κάθε λόγο να μας χειραγωγήσουν, της αξιοποίησης της αυξημένης παραγωγικότητας για το καλό των πολλών κι όχι των λίγων, αλλά και της διαφάνειας στον έλεγχο της εξουσίας, μ’ άλλα λόγια ‘τέλος στα black boxes’, τους κρυφούς αλγόριθμους κι άλλες τέτοιες προτάσεις από ‘εκείνους που ξέρουν’.
Ο οικοδεσπότης σας προφανώς συντάσσεται με τον δεύτερο, αλλά δεν μπορεί να μη σκιαχτεί κι από αυτά που λέει ο πρώτος… Cross our fingers!
