Πόσο θα αλλάξουν οι online αγορές μας όταν η τεχνητή νοημοσύνη αρχίσει να διαχειρίζεται προϊόντα, να ετοιμάζει παραγγελίες και να μας φέρνει τα ψώνια από τον... ουρανό; Συζητάμε διαρκώς για το πώς το ΑΙ θα μας βοηθά να βρούμε το κατάλληλο προϊόν. Προσωπικά, όμως, θεωρώ ότι εξίσου ενδιαφέρουσες αλλαγές θα δούμε σε όσα συμβαίνουν αφού πατήσουμε το κουμπί της αγοράς.
Εκεί έρχεται το λεγόμενο physical AI. Με απλά λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη που επιτρέπει σε μηχανές να αντιλαμβάνονται το φυσικό περιβάλλον και να προσαρμόζουν τις ενέργειές τους. Ένα ρομπότ μπορεί, για παράδειγμα, να αναγνωρίζει ένα αντικείμενο και να προσαρμόζει τον τρόπο με τον οποίο το πιάνει. Η διαφορά από έναν συμβατικό αυτοματισμό βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την ικανότητα προσαρμογής.
Στις αποθήκες, η εξέλιξη έχει ήδη ξεκινήσει. Η Amazon έχει ξεπεράσει το ένα εκατομμύριο ρομπότ στο δίκτυο λειτουργιών της. Και το Vulcan, ένα από τα συστήματα που έχει παρουσιάσει, συνδυάζει όραση και αίσθηση αφής για να τοποθετεί και να ανακτά προϊόντα από θέσεις αποθήκευσης. Κάτι που σε εμάς μοιάζει απλό, για μία μηχανή είναι αρκετά σύνθετο: άλλο χειρισμό χρειάζεται ένα ανθεκτικό κουτί και άλλο ένα αντικείμενο που μπορεί να παραμορφωθεί.
Εξίσου σημαντικός είναι ο συντονισμός. Όταν εκατοντάδες ρομπότ κινούνται στον ίδιο χώρο, χρειάζεται κάποιος να αποφεύγει το… μποτιλιάρισμα. Η ΑΙ μπορεί να οργανώνει τις διαδρομές τους, περιορίζοντας καθυστερήσεις στη μεταφορά προϊόντων. Μερικά δευτερόλεπτα ανά παραγγελία αποκτούν άλλη σημασία όταν οι παραγγελίες μετριούνται σε εκατομμύρια.
Στην παράδοση, την πιο εντυπωσιακή εικόνα δίνουν τα drones. Η Wing πραγματοποιεί ήδη εμπορικές παραδόσεις και, μαζί με τη Walmart, σχεδιάζει να φθάσει σε δίκτυο άνω των 270 σημείων το 2027. Πρόκειται για υπηρεσίες με συγκεκριμένη γεωγραφική κάλυψη και περιορισμούς στο φορτίο, αλλά αρκούν για να δείξουν προς τα πού μπορεί να κινηθεί ένα κομμάτι της αγοράς.
Υπάρχει, μάλιστα, και ελληνική σύνδεση. Η Matternet, με έδρα τις ΗΠΑ και ιδρυτή τον Ανδρέα Ραπτόπουλο, αναπτύσσει συστήματα μεταφοράς μικρών φορτίων με drones σε αστικές περιοχές. Σε αυτήν έχει επενδύσει από το 2022 το ελληνικό επενδυτικό ταμείο Phaistos (Φαιστός), το οποίο διαχειρίζεται η 5G Ventures.
Το ενδιαφέρον ερώτημα είναι τι θα κάνουμε εμείς αν η παράδοση ενός μικρού προϊόντος γίνει αρκετά γρήγορη και οικονομικά βιώσιμη. Θα παραγγέλνουμε συχνότερα το ένα πράγμα που ξεχάσαμε; Θα περιμένουμε ότι ακόμη και μία μικρή αγορά θα φτάνει μέσα σε λίγη ώρα; Και μήπως το κατάστημα της γειτονιάς αποκτήσει έναν επιπλέον ρόλο, ως σημείο προετοιμασίας και αποστολής online παραγγελιών;
Βέβαια, από μία επιτυχημένη εφαρμογή στις ΗΠΑ μέχρι την καθημερινότητα της Αθήνας υπάρχει απόσταση. Για παράδειγμα, το drone πού ακριβώς θα αφήνει το δέμα όταν μένω στον τέταρτο όροφο; Ο διαθέσιμος χώρος, ο καιρός, η ασφάλεια και οι κανόνες λειτουργίας καθορίζουν αν μία υπηρεσία μπορεί να γίνει καθημερινή συνήθεια. Αντίστοιχα, στην αποθήκη μετράνε το κόστος της επένδυσης και η δυνατότητα συνεργασίας με τα υπάρχοντα συστήματα και τους εργαζομένους.
Για το μικρό ηλεκτρονικό κατάστημα, πάντως, η πρόσβαση σε αυτές τις δυνατότητες θα μπορούσε να έρθει μέσω συνεργατών αποθήκευσης και διανομής. Το κρίσιμο θα είναι πόσο προσιτές θα γίνουν. Διαφορετικά, οι μεγάλοι θα ανεβάζουν διαρκώς τον πήχη της εξυπηρέτησης και οι υπόλοιποι θα προσπαθούν να ακολουθήσουν.
Η δική μου εκτίμηση είναι ότι το physical AI μπορεί να αλλάξει ακόμη και το τι θεωρούμε αυτονόητο σε μία online αγορά. Όπως συνηθίσαμε να αγοράζουμε χωρίς να επισκεπτόμαστε ένα κατάστημα, ίσως συνηθίσουμε να παραλαμβάνουμε με τρόπους που σήμερα μας φαίνονται παράξενοι. Το στοίχημα για το λιανεμπόριο είναι ποιος θα μπορέσει να τους κάνει να λειτουργήσουν στην πράξη.
