Τα νούμερα το έδειχναν από καιρό – τώρα ήρθαν και οι (κάποια αντίδραση έπρεπε να υπάρξει) αποφάσεις, για να ‘δέσει το γλυκό’. Για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση ο λόγος, που μάλλον δεν είναι η ενδεδειγμένη τα τρία-τέσσερα τελευταία χρόνια. Ή, τουλάχιστον, ο τρόπος που σήμερα την αξιοποιούμε ‘ρετάρει’ -που λέγανε οι παλιοί μηχανικοί αυτοκινήτων- επιβάλλοντας άμεσες (έτσι κι αλλιώς, αργήσαμε) παρεμβάσεις σε τοπικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτές, λοιπόν, ήρθαν και μένει πλέον να δούμε αν οι γνωστοί γραφειοκρατικοί και βραδυκίνητοι οργανισμοί θα τις ‘περάσουν’ γρήγορα στη βάση…

Μόλις την περασμένη εβδομάδα, στις 5 Νοεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε δέσμη μέτρων με στόχο την αντιμετώπιση της μείωσης των βασικών δεξιοτήτων, κάτι που φαίνεται πεντακάθαρα στους σημαντικά επιδεινούμενους δείκτες της γνωστής και μη εξαιρεταίας έρευνας PISA. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων για το 2025 έδειξε ότι το 33,9 % των νέων ηλικίας 15 ετών στην Ευρώπη παρουσιάζουν χαμηλές επιδόσεις στα μαθηματικά, το 31,3 % στην ανάγνωση και το 25,9 % στις θετικές επιστήμες.

Η αριστεία μειώνεται, επίσης – την ίδια χρονιά, το ποσοστό των ατόμων με τις υψηλότερες επιδόσεις στην ΕΕ ανέρχεται σε 4,8 % στην ανάγνωση, 6,4 % στις θετικές επιστήμες και 6,8 % στα μαθηματικά. Προφανώς, με τέτοιες επιδόσεις δεν μπορούμε να ανταγωνιστούμε τους Κινέζους και τους λοιπούς Ασιάτες που, ναι μεν δεν έχουν PISA, αλλά έχουν τους δικούς τους, σκληρότερους διαγωνισμούς, στους οποίους ‘σκίζουν’…

Και, για να υπάρχει μέτρο σύγκρισης, όσον αφορά στην ελληνική πραγματικότητα, οι επιδόσεις των Ελλήνων 15χρονων, που ανακοινώθηκαν πριν από δυο μήνες από το υπουργείο Παιδείας, είναι ακόμα χειρότερες, αν και η παλαιότερη μεγάλη κατρακύλα δείχνει να έχει ανακοπεί.

Συγκεκριμένα, στις Φυσικές Επιστήμες έβγαλαν μέσο όρο 434 έναντι 482 μονάδων, που είναι ο αντίστοιχος στις χώρες–μέλη του ΟΟΣΑ, στην κατανόηση κειμένου, 423 έναντι 461 και στα μαθηματικά, 424 έναντι 463 μονάδων, με τα κορίτσια να τα πηγαίνουν γενικώς καλύτερα από τα αγόρια. Τα τελευταία επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις στα μαθηματικά (κατά 6 μονάδες έναντι κατά 12 μονάδων στον ΟΟΣΑ) και στην επίλυση προβλημάτων σε ψηφιακό περιβάλλον (κατά 4 μονάδες έναντι 14 στον ΟΟΣΑ).

Θορυβημένη, λοιπόν, η Επιτροπή λαμβάνει τώρα πολλά μέτρα και διευρυμένα, εντάσσοντας επίσης στη σχετική δέσμη κάποια για την ταχύτερη ψηφιακή μετάβαση, αλλά και για τις ελλείψεις εκπαιδευτικών με ανάλογη εμπειρία. Έτσι, κατά πρώτο, επικεντρώνεται (σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση των Βρυξελλών) σε τέσσερις προτεραιότητες: αύξηση των επιδόσεων σε βασικές δεξιότητες, αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και εργαλείων ΤΝ για την εκπαίδευση, ενίσχυση του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού και ενίσχυση της ευελιξίας, της στρατηγικής και της καλύτερης διασύνδεσης της επαγγελματικής εκπαίδευσης & κατάρτισης (ΕΕΚ).

Παράπλευρος στόχος, η αντιμετώπιση των αναγκών της αγοράς εργασίας, με επεμβάσεις στα εκπαιδευτικά συστήματα για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας και της δημοκρατικής ανθεκτικότητας της Ευρώπης. «Μια ισχυρότερη Ευρώπη ξεκινά με την ενίσχυση των νέων» σχολίασε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Η Επιτροπή ζητάει, λοιπόν, περισσότερες συνέργειες και προτείνει την εκκίνηση στοχευμένων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για βελτίωση στις βασικές δεξιότητες (η Φινλανδία, πχ, επανέφερε μολύβι και τετράδιο στο δημοτικό σχολείο), την παροχή αυτονομίας στα σχολεία και τους εκπαιδευτικούς ώστε να διευκολυνθούν οι δραστηριότητές τους, την ενίσχυση της τεκμηριωμένης πρακτικής και τη βελτίωση της στήριξης σε σχολικό επίπεδο.

Επίσης, συγκρότησε κοινοπραξία ευρωπαϊκής ψηφιακής υποδομής για την εκπαίδευση, ενώ ετοιμάζεται να ζητήσει και ‘ευρωπαϊκή δέσμευση για υγιείς οθόνες’ η οποία θα παρέχει στα σχολεία, τους γονείς και τους μαθητές αφενός κοινά εργαλεία, αφετέρου καθοδήγηση σχετικά με την ασφάλεια στο διαδίκτυο, τον χρόνο μπροστά σε οθόνες και την υγιή ισορροπία μεταξύ της ζωής εντός και εκτός διαδικτύου. Συμπλήρωμα, άραγε, των μέτρων για την επικείμενη επιβεβλημένη πανευρωπαϊκή  ‘αποχή’ των εφήβων από τα κοινωνικά δίκτυα;

Τέλος, η Επιτροπή ζητεί από τα κράτη-μέλη να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις εκπαιδευτικών μέσω ελκυστικών σταδιοδρομιών και συνθηκών εργασίας, ισχυρότερης αρχικής εκπαίδευσης και επαγγελματικής εξέλιξης, καθώς και μέσω της εμπειρίας των εκπαιδευτικών στη χρήση της ΤΝ. Υπουργείο Παιδείας (ή έστω Μέγαρο Μαξίμου, που ήδη ετοιμάζει για την άνοιξη καινούριο υπουργείο Ανώτατης Εκπαίδευσης & Έρευνας) ακούς;

‘Κάλλιο αργά παρά ποτέ’ η επωδός, βεβαίως, αλλά για να δούμε τι θα βγει κι από αυτή την πρωτοβουλία…