‘Κάλλιο αργά, παρά ποτέ’, που λένε… Μπροστά στο -ταχύτατα απειλούμενο- ενδεχόμενο να μην γίνει τίποτα σοβαρό, στο θέμα της πολυσυζητημένης απαγόρευσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τους εφήβους στην Ευρώπη, οι Βρυξέλλες πήραν τη μεγάλη απόφαση, αψήφησαν αντιδράσεις ή δισταγμούς και ανακοίνωσαν επισήμως την περασμένη Πέμπτη, μια ουσιαστική πρόταση για κοινή πολιτική των 27 χωρών-μελών σ’ αυτό το ‘φλέγον’ θέμα.

Η προαναγγελία είχε γίνει μια ημέρα νωρίτερα, από την πρόεδρο της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στο πλαίσιο της ετήσιας State of the Union, η οποία περιλαμβάνει την ανασκόπηση της χρονιάς που πέρασε και τις εξαγγελίες για τη στρατηγική της ΕΕ, το ερχόμενο 12μηνο. Η μέριμνα για τους εφήβους ήταν ο ένας από τους τρεις βασικούς άξονες της ομιλίας της προέδρου - οι άλλοι δυο ήταν οι υβριδικές απειλές και η ανάγκη για ενίσχυση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας.

Με τη νέα νομοθετική πρωτοβουλία EU Kids Act (στη ‘γένεση’ της οποίας καίριο ρόλο έπαιξε και η ελληνική κυβέρνηση, με τις προτάσεις και τις πιέσεις της, τα δυο τελευταία χρόνια) προτείνονται για πρώτη φορά κοινά ηλιακά όρια σ’ όλες τις χώρες-μέλη: για παιδιά κάτω των 13 ετών, πλήρες απαγορευτικό ανοίγματος λογαριασμού – 13-15, μεταβατική περίοδος, αλλά με γονικό έλεγχο και περιορισμένη χρονική διάρκεια - από τα 15 και πάνω ελεύθερη χρήση και άνοιγμα κανονικού λογαριασμού στα social).

Παράλληλα, αυστηροποιείται ακόμα περισσότερο ο έλεγχος στα δίκτυα, στα παιχνίδια και τις εφαρμογές ΤΝ για νέους, που πρέπει να είναι ασφαλείς ‘by design’, με την ευθύνη για την αποφυγή τυχόν ‘παρεκκλίσεων’ να βαρύνει τους δημιουργούς τους. Η Επιτροπή, από την πλευρά της και σ’ ό,τι αφορά στο μείζον θέμα της επαλήθευσης της ηλικίας, προτείνει μια σειρά από εργαλεία επαλήθευσης, όπως το ψηφιακό πιστοποιητικό ηλικίας, και επιβάλλει στα κράτη-μέλη να διαθέτουν στο κοινό τουλάχιστον ένα, αν όχι περισσότερα τέτοια εργαλεία, ενταγμένα στο προετοιμαζόμενο kids wallet. Φυσικά, θεωρείται βέβαιο ότι οι προσπάθειες παράκαμψης εκ μέρους των παιδιών θα είναι πολλές, διαρκείς και ιδιαίτερα καινοτόμες…

Οι δημιουργοί είναι εφεξής υποχρεωμένοι όχι μόνο να σχεδιάζουν διαφορετικά τα προϊόντα τους, αλλά και να μπορούν να αποδείξουν με αδιάσειστα στοιχεία επ’ απειλή βαρύτατων προστίμων, ότι δεν προκαλούν εθισμό και άλλες βλάβες στους νέους σε ηλικία χρήστες – τα πάνω-κάτω, δηλαδή, καθώς μια από τις πιο σοβαρές και στοιχειοθετημένες εις βάρος τους κατηγορίες σήμερα είναι πως αυτός ακριβώς ο εθισμός αποτελεί έναν από τους κύριους στόχους τους.

Και να ‘ταν μόνο ο εθισμός; Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, ένας στους τρεις νέους αναφέρει στρες, κοινωνικό αποκλεισμό ή δυσκολίες συγκέντρωσης και περίπου ένας στους τέσσερις απ’ όσους δραστηριοποιούνται πολλές ώρες την ημέρα στα κοινωνικά δίκτυα έχει αντιμετωπίσει επιβλαβές ή ενοχλητικό περιεχόμενο.

Επόμενο, ως εκ τούτου, το θερμό μήνυμα εκ μέρους του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης & Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρη Παπαστεργίου, που υπογράμμισε από τηλεοράσεως ότι «η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Kids Act αποτελεί σημαντικό βήμα προς μια ενιαία ευρωπαϊκή λύση, συγκλίνοντας σε βασικά σημεία για το όριο ηλικίας, την αξιόπιστη επαλήθευση και την ουσιαστική ευθύνη των πλατφορμών».

Η νομοθετική πρωτοβουλία των Βρυξελλών πρέπει, τώρα, να περάσει τη ‘βάσανο’ των διαπραγματεύσεων ως προς τις τεχνικές λεπτομέρειές της, τόσο από τις χώρες-μέλη, όσο και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το δεύτερο είναι αισθητά ευκολότερο, αφού μόλις την περασμένη εβδομάδα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε κι αυτό με ευρύτατη πλειοψηφία (395 ψήφους υπέρ, 136 κατά και 80 αποχές) να υιοθετηθεί ‘ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή στρατηγική με τη συμμετοχή νομοθετών, οικογενειών και σχολείων, ώστε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το διαδίκτυο να παραμένουν ασφαλή, ιδίως για τους νεότερους σε ηλικία χρήστες’.

Αρκετά ‘διαβασμένοι’ οι ευρωβουλευτές ζητούν, επίσης, συγκεκριμένες δεσμεύσεις από τις εμπλεκόμενες εταιρίες. Μεταξύ των οποίων, καθιέρωση επαλήθευσης της ηλικίας χωρίς τη συλλογή ή τη διατήρηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, αύξηση της διαφάνειας όσον αφορά στα αλγοριθμικά συστήματα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, «youth mode» που να απενεργοποιεί τη στοχευμένη διαφήμιση, βελτίωση της διαφάνειας όσον αφορά στην εκπαίδευση των μοντέλων ΤΝ, δεοντολογικά πρότυπα για τους «συντρόφους ΤΝ» (AI companions) και απαγόρευση στα συστήματα ΤΝ να παράγουν, να χειρίζονται ή να αλλάζουν εικόνες και βίντεο που απεικονίζουν σεξουαλικό περιεχόμενο προσώπου χωρίς τη συγκατάθεσή του.

Για να δούμε πόσο γρήγορα θα προχωρήσει αυτή η πρωτοβουλία, καθώς κάθε μέρα που περνάει, μετράει…