Είναι μερικές φορές που αναλογίζεσαι σε τι κόσμο ζούμε… Η τεχνολογία και ειδικά η Τεχνητή Νοημοσύνη - όλοι συμφωνούμε σ’ αυτό - μπορεί να ‘κάνει παπάδες’, κατά το κοινώς και λαϊκά λεγόμενο.
Μέσα σε μόλις τρεισήμισι χρόνια έχει αλλάξει τη ζωή μας, έχει φέρει ανατροπές σε κατεστημένα και παραδόσεις δεκαετιών, έχει κάνει τους μήνες μέρες και τις μέρες ώρες, από πλευράς αποτελεσματικότητας που κι αυτή μεταφράζεται σε παραγωγικότητα, προσφέροντας (όχι χωρίς βαρύ αντίτιμο, βέβαια) πολύτιμο καύσιμο στην ανταγωνιστικότητα, σε επίπεδο επιχείρησης, τομέα και -αθροιστικά- χώρας.
Φυσικά, υπάρχει και η άλλη όψη του νομίσματος, την οποία δεν μπορούμε (ούτε μας επιτρέπεται) να αγνοήσουμε: οι τεράστιες νέες δυνατότητες μπορούν παρομοίως να αξιοποιηθούν είτε από κακόβουλους, είτε από ‘πονηρούς’. Είναι πλέον ευρύτατα διαδεδομένη η καταφυγή στην ΤΝ για τη δημιουργία παραπλανητικών κειμένων, εικόνων, ήχων και γενικά περιεχομένου που φτάνει ως τα deep fakes (βαθυ-παραποιήσεις, το μεταφράζει λανθασμένα το σύστημα…) τα οποία ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα. Έτσι, η κίνηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προχωρήσει στη δημιουργία κώδικα ορθής πρακτικής για τη σήμανση και επισήμανση περιεχομένου, το οποίο παράγεται με ΤΝ, είναι όχι μόνο σωστή, αλλά και επιβεβλημένη, εκ των πραγμάτων.
Πριν από λίγες ημέρες, λοιπόν, η Επιτροπή δημοσίευσε τον τελικό κώδικα, ο οποίος καθορίζει τα μέτρα που πρέπει να λάβουν στην πράξη οι πάροχοι και οι φορείς εφαρμογής συστημάτων παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης, προκειμένου να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις διαφάνειας οι οποίες περιλαμβάνονται στην AI Act και η ισχύς τους θα ξεκινήσει στις 2 Αυγούστου 2026, δηλ. σε μόλις ενάμιση μήνα από σήμερα. Από την ημερομηνία αυτή, η πράξη για την ΤΝ θα απαιτεί σαφή επισήμανση σε βασικές περιπτώσεις.
Τα deepfakes και τα κείμενα που παράγονται από την ΤΝ ή ελέγχονται με τη βοήθειά της και έχουν σχέση με θέματα δημόσιου συμφέροντος πρέπει να φέρουν σαφή επισήμανση. Οι χρήστες πρέπει επίσης να ενημερώνονται εκ των προτέρων όταν αλληλοεπιδρούν με ένα διαδραστικό σύστημα ΤΝ, όπως ένα chatbot. Αυτές οι απαιτήσεις διαφάνειας βοηθούν τους χρήστες να αναγνωρίζουν πότε το περιεχόμενο έχει παραχθεί ή τροποποιηθεί από την ΤΝ, μειώνοντας τον κίνδυνο εξαπάτησης και χειραγώγησης.
Όλα ωραία και καλά, θα μου πείτε και ιδιαίτερα χρήσιμη η απόφαση. Μόνο που η εφαρμογή του κώδικα είναι… εθελοντική! Αν θέλουν οι εμπλεκόμενοι πάροχοι και φορείς εφαρμογής κι αν δεν τους κάνει κόπο, τον εφαρμόζουν - η Επιτροπή τους προτρέπει να το κάνουν. Όμως, δεν τους το επιβάλει, όπως θα περίμενε κανείς – απλώς τους ζητάει να τον υπογράψουν οικειοθελώς. Μόλις η Επιτροπή και το Συμβούλιο για την ΤΝ εγκρίνουν τον κώδικα ως επαρκή, οι πάροχοι και οι φορείς θα κληθούν να αποδείξουν τη συμμόρφωση με τις σχετικές υποχρεώσεις του AI Act.
«Τους καλώ να τηρήσουν τον κώδικα και να αναλάβουν ηγετικό ρόλο σε μια ανάπτυξη και εφαρμογή της ΤΝ η οποία θα είναι υπεύθυνη και αξιόπιστη, καθώς οι Ευρωπαίοι έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν αν αυτό που βλέπουν, ακούν ή διαβάζουν έχει δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί από την ΤΝ, ιδίως όταν το περιεχόμενο αυτό μπορεί να διαμορφώσει τον δημόσιο διάλογο», τόνισε σε σχετικές δηλώσεις της η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, αρμόδια για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, Χένα Βίρκουνεν.
Ο κώδικας καταρτίστηκε από έξι ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, με τη συμβολή άνω των 180 ενδιαφερόμενων μερών. Στους συνεισφέροντες γνώμες και απόψεις περιλαμβάνονταν πάροχοι και φορείς εφαρμογής διαδραστικών και παραγωγικών συστημάτων και μοντέλων ΤΝ, ενώσεις που εκπροσωπούν φορείς εφαρμογής, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, ο δημόσιος τομέας και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.
Ο κώδικας αποτελείται από δύο τμήματα, ένα για τους παρόχους κι ένα για όσους αναπτύσσουν τέτοιο περιεχόμενο. Θα συμπληρωθεί με κατευθυντήριες γραμμές εκ μέρους της Επιτροπής, οι οποίες θα αποσαφηνίσουν το πεδίο εφαρμογής των νομικών υποχρεώσεων και θα εξετάσουν πτυχές που δεν καλύπτονται από τον κώδικα. Θα είναι περισσότερο πρακτικές και θα υποστηρίζουν τους παρόχους και τους φορείς εφαρμογής ΤΝ στην εκπλήρωση των απαιτήσεων διαφάνειας.
Μακάρι να πάνε όλα καλύτερα, αλλά ο ‘οικοδεσπότης’ σας μάλλον ‘χλωμό’ το βλέπει – μακάρι οι εξελίξεις να τον διαψεύσουν…
